ತಸ್ಯ ಖಲ್ವೇವಮ್ಪ್ರವೃತ್ತಸ್ಯ ಶುಕ್ರಶೋಣಿತಸ್ಯಾಭಿಪಚ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಕ್ಷೀರಸ್ಯೇವ ಸನ್ತಾನಿಕಾಃ ಸಪ್ತ ತ್ವಚೋ ಭವನ್ತಿ | ತಾಸಾಂ ಪ್ರಥಮಾಽವಭಾಸಿನೀ ನಾಮ, ಯಾ ಸರ್ವಾನ್ ವರ್ಣಾನವಭಾಸಯತಿ ಪಞ್ಚವಿಧಾಂ ಚ ಛಾಯಾಂ ಪ್ರಕಾಶಯತಿ, ಸಾ ವ್ರೀಹೇರಷ್ಟಾದಶಭಾಗಪ್ರಮಾಣಾ, ಸಿಧ್ಮಪದ್ಮಕಣ್ಟಕಾಧಿಷ್ಠಾನಾ; ದ್ವಿತೀಯಾ ಲೋಹಿತಾ ನಾಮ, ಷೋಡಶಭಾಗಪ್ರಮಾಣಾ, ತಿಲಕಾಲಕನ್ಯಚ್ಛವ್ಯಙ್ಗಾಧಿಷ್ಠಾನಾ; ತೃತೀಯಾ ಶ್ವೇತಾ ನಾಮ, ದ್ವಾದಶಭಾಗಪ್ರಮಾಣಾ, ಚರ್ಮದಲಾಜಗಲ್ಲೀಮಷಕಾಧಿಷ್ಠಾನಾ; ಚತುರ್ಥೀ ತಾಮ್ರಾ ನಾಮಾಷ್ಟಭಾಗಪ್ರಮಾಣಾ, ವಿವಿಧಕಿಲಾಸಕುಷ್ಠಾಧಿಷ್ಠಾನಾ; ಪಞ್ಚಮೀ ವೇದಿನೀ ನಾಮ ಪಞ್ಚಭಾಗಪ್ರಮಾಣಾ, ಕುಷ್ಠವಿಸರ್ಪಾಧಿಷ್ಠಾನಾ; ಷಷ್ಠೀ ರೋಹಿಣೀ ನಾಮ ವ್ರೀಹಿಪ್ರಮಾಣಾ, ಗ್ರನ್ಥ್ಯಪಚ್ಯರ್ಬುದಶ್ಲೀಪದಗಲಗಣ್ಡಾಧಿಷ್ಠಾನಾ; ಸಪ್ತಮೀ ಮಾಂಸಧರಾ ನಾಮ ವ್ರೀಹಿದ್ವಯಪ್ರಮಾಣಾ, ಭಗನ್ದರವಿದ್ರಧ್ಯರ್ಶೋಽಧಿಷ್ಠಾನಾ | ಯದೇತತ್ ಪ್ರಮಾಣಂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ತನ್ಮಾಂಸಲೇಷ್ವವಕಾಶೇಷು, ನ ಲಲಾಟೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಙ್ಗುಲ್ಯಾದಿಷು ಚ; ಯತೋ ವಕ್ಷ್ಯತ್ಯುದರೇಷು- ‘ವ್ರೀಹಿಮುಖೇನಾಙ್ಗುಷ್ಠೋದರಪ್ರಮಾಣಮವಗಾಢಂ ವಿಧ್ಯೇತ್’ (ಚಿ.೧೪) ಇತಿ ||೪||
View original
तस्य खल्वेवम्प्रवृत्तस्य शुक्रशोणितस्याभिपच्यमानस्य क्षीरस्येव सन्तानिकाः सप्त त्वचो भवन्ति | तासां प्रथमाऽवभासिनी नाम, या सर्वान् वर्णानवभासयति पञ्चविधां च छायां प्रकाशयति, सा व्रीहेरष्टादशभागप्रमाणा, सिध्मपद्मकण्टकाधिष्ठाना; द्वितीया लोहिता नाम, षोडशभागप्रमाणा, तिलकालकन्यच्छव्यङ्गाधिष्ठाना; तृतीया श्वेता नाम, द्वादशभागप्रमाणा, चर्मदलाजगल्लीमषकाधिष्ठाना; चतुर्थी ताम्रा नामाष्टभागप्रमाणा, विविधकिलासकुष्ठाधिष्ठाना; पञ्चमी वेदिनी नाम पञ्चभागप्रमाणा, कुष्ठविसर्पाधिष्ठाना; षष्ठी रोहिणी नाम व्रीहिप्रमाणा, ग्रन्थ्यपच्यर्बुदश्लीपदगलगण्डाधिष्ठाना; सप्तमी मांसधरा नाम व्रीहिद्वयप्रमाणा, भगन्दरविद्रध्यर्शोऽधिष्ठाना | यदेतत् प्रमाणं निर्दिष्टं तन्मांसलेष्ववकाशेषु, न ललाटे सूक्ष्माङ्गुल्यादिषु च; यतो वक्ष्यत्युदरेषु- ‘व्रीहिमुखेनाङ्गुष्ठोदरप्रमाणमवगाढं विध्येत्’ (चि.१४) इति ||४||
Meaning of the śloka
As the developing mixture of shukra and shoNita is transformed, seven layers of skin are said to form like the film on milk. The first, avabhAsinI, displays all complexions and five kinds of shade; it is eighteen twentieths of a grain-width thick and is the site of sidhma and padmakaNTaka. The second, lohitA, is sixteen twentieths and is the site of tilakAlaka, nyaccha, and vya~gga. The third, shvetA, is twelve twentieths and is the site of carmadala, ajagallI, and maShaka. The fourth, tAmrA, is eight twentieths and is the site of various kilAsa and kuShTha disorders. The fifth, vedinI, is five twentieths and is the site of kuShTha and visarpa. The sixth, rohiNI, is one grain-width and is the site of granthi, apacI, arbuda, shlIpada, and galagaNDa. The seventh, mAMsadharA, is two grain-widths and is the site of bhagandara, vidradhi, and arshas. These measurements apply in fleshy regions, not the forehead or fine parts such as the fingers.
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ಪ್ರಾಣಸದ್ಭಾವ ಏವ ಶುಕ್ರಶೋಣಿತಸ್ಯ ಪರಿಣಾಮೇನ ತ್ವಗಾದಿಸಮ್ಭವ ಇತ್ಯನನ್ತರಂ ತ್ವಗಾದಿವ್ಯಾಕರಣಂ ಕುರ್ವನ್ನಾಹ- ತಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿ| ತಸ್ಯ ಶುಕ್ರಶೋಣಿತಸ್ಯ| ಏವಮ್ಪ್ರವೃತ್ತಸ್ಯ ಭೂತಾತ್ಮಾಧಿಷ್ಠಿತಸ್ಯ| ತಾಸಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಸರ್ವವರ್ಣಾನ್ ಗೌರಾದಿಕಾನ್| ಅವಭಾಸಯತೀತಿ ‘ಭ್ರಾಜಕೇನಾಗ್ನಿನಾ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ಪಞ್ಚವಿಧಾಂ ಪಞ್ಚಾತ್ಮಿಕಾಂ, ಪಞ್ಚಮಹಾಭೂತಕೃತತ್ವಾತ್| ಚಶಬ್ದಾತ್ ಪ್ರಭಾಽಪಿ ಗ್ರಾಹ್ಯಾ| “ಆಸನ್ನಾ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ ಚ್ಛಾಯಾ ಪ್ರಭಾ ದೂರಾತ್ ಪ್ರಕಾಶತೇ” (ಚ.ಇ.೭) ಇತಿ ತಯೋರ್ಭೇದಃ| ತಸ್ಯಾಸ್ತ್ವಚಃ ಪ್ರಮಾಣಂ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ಸೇತ್ಯಾದಿ| ವ್ರೀಹಿರತ್ರ ಯವಃ, ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ವ್ರೀಹಿವಿಸ್ತಾರಸ್ಯ ವಿಂಶತಿರ್ಭಾಗಾಃ ಪರಿಕಲ್ಪನೀಯಾಃ, ತೇ ಚಾಷ್ಟಾದಶ ಭಾಗಾ ಅವಭಾಸಿನ್ಯಾಃ ಪ್ರಮಾಣಮ್, ಏವಂ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೇಷ್ವಪಿ ವಿಂಶತಿಭಾಗೇಷು ಷೋಡಶಪ್ರಭೃತಯೋ ಭಾಗಾ ಬೋದ್ಧವ್ಯಾಃ| ಅಙ್ಗುಷ್ಠೋದರಪ್ರಮಾಣಮಿತಿ ಏತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ- ಸಪ್ತಾನಾಂ ತ್ವಚಾಂ ಸಮುದಾಯೇನಾಙ್ಗುಷ್ಠೋದರಪ್ರಮಾಣಮಸ್ತಿ; ಅಙ್ಗುಷ್ಠೋದರಂ ತು ವಿಂಶತಿತಮಭಾಗೋನಷಡ್ಯವಪ್ರಮಾಣಮ್||೪||
Meaning of the commentary
The commentary says that skin and related structures arise through transformation of reproductive material only when the life principle is present. AvabhAsinI displays fair and other colors through bhrAjaka agni; shade is fivefold because it derives from five elements, and radiance is also included. Shade is visible nearby, whereas radiance is seen from a distance. Here vrIhi is interpreted as yava, whose width is divided into twenty parts; the layer measurements are fractions of that width. It further interprets a later surgical instruction to mean that the seven layers together measure just under six yavas at the pulp of the thumb.
Key terms
- avabhAsinI (avabhasini)
- The first skin layer, said to display complexion and shade.
- vedinI (vedini)
- The fifth layer, associated by name and context with sensation.
- rohiNI (rohini)
- The sixth skin layer in this sevenfold classification.
- mAMsadharA (mamsadhara)
- The seventh and deepest listed skin layer, described as supporting flesh.
- vrIhi/yava (vrihi/yava)
- The grain-based unit used for the stated thicknesses; the commentary interprets vrihi as yava.