ದ್ವಿವ್ರಣೀಯೋ ವ್ರಣಃ ಸದ್ಯೋ ಭಗ್ನಾನಾಂ ವಾತರೋಗಿಕಮ್ |
ಮಹಾವಾತಿಕಮರ್ಶಾಂಸಿ ಸಾಶ್ಮರಿಶ್ಚ ಭಗನ್ದರಃ ||೧೮||
ಕುಷ್ಠಾನಾಂ ಮಹತಾಂ ಚಾಪಿ ಮೈಹಿಕಂ ಪೈಡಿಕಂ ತಥಾ |
ಮಧುಮೇಹಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ತಥಾ ಚೋದರಿಣಾಮಪಿ ||೧೯||
ಮೂಢಗರ್ಭಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ವಿದ್ರಧೀನಾಂ ವಿಸರ್ಪಿಣಾಮ್ |
ಗ್ರನ್ಥಿವೃದ್ಧ್ಯುಪದಂಶಾನಾಂ ತಥಾ ಚ ಕ್ಷುದ್ರರೋಗಿಣಾಮ್ ||೨೦||
ಶೂಕದೋಷಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ತಥಾ ಚ ಮುಖರೋಗಿಣಾಮ್ |
ಶೋಫಸ್ಯಾನಾಗತಾನಾಂ ಚ ನಿಷೇಧೋ ಮಿಶ್ರಕಂ ತಥಾ ||೨೧||
ವಾಜೀಕರಂ ಚ ಯತ್ ಕ್ಷೀಣೇ ಸರ್ವಾಬಾಧಶಮೋಽಪಿ ಚ |
ಮೇಧಾಯುಷ್ಕರಣಂ ಚಾಪಿ ಸ್ವಭಾವವ್ಯಾಧಿವಾರಣಮ್ ||೨೨||
ನಿವೃತ್ತಸನ್ತಾಪಕರಂ ಕೀರ್ತಿತಂ ಚ ರಸಾಯನಮ್ |
ಸ್ನೇಹೋಪಯೌಗಿಕಃ ಸ್ವೇದೋ ವಮನೇ ಸವಿರೇಚನೇ ||೨೩||
ತಯೋರ್ವ್ಯಾಪಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ನೇತ್ರಬಸ್ತಿವಿಭಾಗಿಕಃ |
ನೇತ್ರಬಸ್ತಿವಿಪತ್ಸಿದ್ಧಿಸ್ತಥಾ ಚೋತ್ತರಬಸ್ತಿಕಃ ||೨೪||
ನಿರೂಹಕ್ರಮಸಞ್ಜ್ಞಶ್ಚ ತಥೈವಾತುರಸಞ್ಜ್ಞಕಃ |
ಧೂಮನಸ್ಯವಿಧಿಶ್ಚಾನ್ತ್ಯಶ್ಚತ್ವಾರಿಂಶದಿತಿ ಸ್ಮೃತಾಃ ||೨೫||
ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ಪ್ರಶಮನಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಶಾನ್ತಿಕರ್ಮ ಚ |
ಪರ್ಯಾಯಾಸ್ತಸ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಾಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನಮುಚ್ಯತೇ ||೨೬||
Meaning of the śloka
The forty Chikitsita chapters cover the two kinds of wound, fresh wounds, fractures, Vata disorders and major Vata disorders, arshas, ashmari, bhagandara, kushtha and major kushtha, prameha and its pidakas, madhumeha, udara, mudhagarbha, vidradhi, spreading disorders, granthi, vriddhi and upadamsha, minor disorders, shuka disorders, and disorders of the mouth.
They also cover swelling, prevention of future afflictions, the mixed-treatment chapter, Vajikarana for diminished strength, Rasayana directed towards alleviating afflictions, understanding and lifespan, naturally arising conditions, and relief from distress. The remaining chapters concern sneha, sveda, vamana and virechana and their complications, the division and measurement of netra and basti, their complications, anuvasana and uttara basti, the sequence of niruha, problems of the patient, and finally dhuma and nasya.
Prayashchitta, prashamana, chikitsa, and shantikarma are given as corresponding terms for the subject. Because it explains this subject, the section is called Chikitsasthana.
Show commentary
ಕಾನಿ ಪುನಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಾನೀತ್ಯಾಹ- ದ್ವಿವ್ರಣೀಯ ಇತ್ಯಾದಿ| ವ್ರಣಃ ಸದ್ಯಃ ಸದ್ಯೋವ್ರಣಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಭಗ್ನಾನಾಂ ಭಗ್ನಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ವಾತರೋಗಿಕಂ ವಾತವ್ಯಾಧಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಮಹಾವಾತಿಕಂ ಮಹಾವಾತವ್ಯಾಧಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಮಹತಾಂ ಚಾಪಿ ಮಹಾಕುಷ್ಠಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಮೈಹಿಕಂ ಪ್ರಮೇಹಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಪೈಡಿಕಂ ಪ್ರಮೇಹಪಿಡಕಾಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ವಿಸರ್ಪಿಣಾಂ ವಿಸರ್ಪನಾಡೀಸ್ತನರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಗ್ರನ್ಥಿರಿತಿ ಗ್ರನ್ಥ್ಯಪಚ್ಯರ್ಬುದಗಲಗಣ್ಡಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ವೃದ್ಧ್ಯುಪದಂಶಾನಾಂ ವೃದ್ಧ್ಯುಪದಂಶಶ್ಲೀಪದಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಅನಾಗತಾನಾಂ ನಿಷೇಧಃ ಅನಾಗತಾಬಾಧಪ್ರತಿಷೇಧಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಮಿಶ್ರಕಂ ಮಿಶ್ರಕಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ವಾಜೀಕರಂ ಚ ಯತ್ ಕ್ಷೀಣೇ ಕ್ಷೀಣಬಲೀಯವಾಜೀಕರಣಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಸರ್ವಾಬಾಧಶಮೋಽಪಿ ಸರ್ವಾಬಾಧಶಮನೀಯಂ ರಸಾಯನಮ್| ಮೇಧಾಯುಷ್ಕರಣಂ ಚಾಪಿ ಮೇಧಾಯುಷ್ಕಾಮೀಯಂ ರಸಾಯನಮ್| ಸ್ವಭಾವವ್ಯಾಧಿವಾರಣಂ ಸ್ವಭಾವವ್ಯಾಧಿಪ್ರತಿಷೇಧನೀಯಂ ರಸಾಯನಮ್| ನಿವೃತ್ತಸನ್ತಾಪಕರಂ ಕೀರ್ತಿತಂ ಚ ರಸಾಯನಂ ನಿವೃತ್ತಸನ್ತಾಪೀಯಂ ರಸಾಯನಮ್| ಸ್ವೇದಃ ಸ್ವೇದಾವಚಾರಣೀಯಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ವಮನೇ ಸವಿರೇಚನೇ ವಮನವಿರೇಚನಸಾಧ್ಯೋಪದ್ರವಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ತಯೋರ್ವ್ಯಾಪಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಚ ವಮನವಿರೇಚನವ್ಯಾಪಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ನೇತ್ರಬಸ್ತಿವಿಭಾಗಿಕಃ ನೇತ್ರಬಸ್ತಿಪ್ರಮಾಣಪ್ರವಿಭಾಗಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ನೇತ್ರಬಸ್ತಿವಿಪತ್ಸಿದ್ಧಿಃ ನೇತ್ರಬಸ್ತಿವ್ಯಾಪಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ತಥಾ ಚೋತ್ತರಬಸ್ತಿಕಃ ಅನುವಾಸನೋತ್ತರಬಸ್ತಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ನಿರೂಹಕ್ರಮಸಞ್ಜ್ಞಶ್ಚ ನಿರೂಹೋಪಕ್ರಮಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ತಥೈವಾತುರಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ ಆತುರೋಪದ್ರವಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಧೂಮನಸ್ಯವಿಧಿಶ್ಚಾನ್ತ್ಯಃ ಧೂಮನಸ್ಯಕವಡ(ಲ)ಗ್ರಹಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್; ಅನ್ತೇ ಭವೋಽನ್ತ್ಯಃ| ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಯ ಪರ್ಯಾಯಾನ್ತರಂ ದರ್ಶಯಿತುಮಾಹ- ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಮಿತ್ಯಾದಿ| ಏತೇ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಾದಯಸ್ತಸ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಯ ಪರ್ಯಾಯಾಃ| ತಸ್ಯೈವಮ್ಪರ್ಯಾಯವಿನಿರ್ದಿಷ್ಟಸ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಾದ್ ವಿವರಣಾಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನಂ ಕಥ್ಯತೇ||೧೮-೨೬||
Meaning of the commentary
The catalogue uses shortened titles. Fresh wounds and fractures refer to their respective treatment chapters; Vatarogika and Mahavatika refer to Vatavyadhi and Mahavatavyadhi treatment. Maihika is Prameha treatment, Paidika is Pramehapidaka treatment, and the spreading-disorder chapter includes visarpa, nadi, and breast disorders. Granthi includes apachi, arbuda, and galaganda; the vriddhi-upadamsha chapter also includes shlipada.
The prevention chapter is Anagatabadha-pratishedha, and the Vajikarana chapter is Kshinabaliya-vajikarana. The four Rasayana titles are Sarvabadha-shamaniya, Medhayushkamiya, Svabhavavyadhi-pratishedhaniya, and Nivritta-santapiya. Sveda is Svedavacharaniya. The vamana-virechana title concerns conditions addressed by those measures, followed by their complication chapter.
The netra-basti division chapter concerns their measurements and distinctions, followed by management of their complications. Uttara-bastika expands to Anuvasanottarabasti; Niruhakrama to Niruhopakrama; and the patient chapter to Aturopadrava. The final title includes dhuma, nasya, and kavala. Antya means the one at the end. The closing synonyms identify the therapeutic subject whose explanation gives the section its name.