અથાતોઽષ્ટવિધશસ્ત્રકર્મીયમધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨|| છેદ્યા ભગન્દરા ગ્રન્થિઃ શ્લૈષ્મિકસ્તિલકાલકઃ | વ્રણવર્ત્માર્બુદાન્યર્શશ્ચર્મકીલોઽસ્થિમાંસગમ્ ||૩|| શલ્યં જતુમણિર્માંસસઙ્ઘાતો ગલશુણ્ડિકા | સ્નાયુમાંસસિરાકોથો વલ્મીકં શતપોનકઃ ||૪|| અધ્રુષશ્ચોપદંશાશ્ચ માંસકન્દ્યધિમાંસકઃ |૫|
View original
अथातोऽष्टविधशस्त्रकर्मीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२|| छेद्या भगन्दरा ग्रन्थिः श्लैष्मिकस्तिलकालकः | व्रणवर्त्मार्बुदान्यर्शश्चर्मकीलोऽस्थिमांसगम् ||३|| शल्यं जतुमणिर्मांससङ्घातो गलशुण्डिका | स्नायुमांससिराकोथो वल्मीकं शतपोनकः ||४|| अध्रुषश्चोपदंशाश्च मांसकन्द्यधिमांसकः |५|
Meaning of the śloka
Now the chapter on the eight kinds of surgical procedure will be explained, as taught by Bhagavan Dhanvantari. Conditions designated for excision include bhagandara, granthi, a kapha-origin tilakalaka, wound margins, arbuda, arshas, carmakila involving bone or flesh, a foreign body, jatumanimamsasanghata, galashundika, putrefaction of ligaments, flesh or vessels, valmika, shataponaka, adhrusha, upadamsha, mamsakandi and adhimamsaka.
🔊 Audio coming soon
Show commentary
તત્ર પૂર્વં છેદ્યકર્મણ એવ દર્શિતત્વાત્તદ્ભેદમેવ દર્શયન્નાહ- છેદ્યા ભગન્દરા ઇત્યાદિ| ગ્રન્થિઃ શ્લૈષ્મિક ઇતિ આમો ન તુ પક્વઃ| તિલકાલક ઇતિ ક્ષુદ્રરોગપરિપઠિતઃ; ન તુ શૂકદોષોક્તઃ, તસ્યાસાધ્યત્વાત્| વ્રણવર્ત્મેતિ ક્લિન્નો વ્રણૌષ્ઠઃ| અર્બુદાનિ સર્વાણિ| અર્શો વાતિકં શ્લૈષ્મિકં ચ| ચર્મકીલ ઇતિ ગુદપાર્શ્વવર્તી માંસાઙ્કુરઃ| સ્નાય્વાદિભિઃ સહ કોથશબ્દઃ પ્રત્યેકં સમ્બધ્યતે, કોથઃ પૂતીભાવઃ| શતપોનક ઇતિ શૂકદોષપઠિતઃ; અન્યે તુ “ભગન્દરગ્રહણેનાપ્યુપાત્તસ્ય શતપોનકસ્ય પુનરુપાદાનમત્યન્તચ્છેદનાર્થમ્, અનન્યપ્રતીકારત્વાત્”||૧-૪||
Meaning of the commentary
Because excision was previously introduced, its particular indications are listed first. The kapha granthi intended here is unripe, not already suppurated. Tilakalaka is the condition listed among minor diseases, not the condition bearing that name among disorders of the penis, which is considered incurable. Vranavartman means a moist wound lip or margin. All varieties of arbuda are included. The arshas intended are the vata and kapha types. Carmakila is a fleshy projection beside the anus. Kotha, meaning putrefaction, applies separately to ligament, flesh and vessel. Shataponaka is listed among disorders of the penis. Others say it is named again despite already being included under bhagandara to prescribe complete excision, since no other remedy applies.
Key terms
- chedya
- A condition designated for excision, the first of the eight operative categories.