ਅਥਾਤੋਸ੍ਟਵਿਧਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨|| ਛੇਦ੍ਯਾ ਭਗਨ੍ਦਰਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕਸ੍ਤਿਲਕਾਲਕਃ | ਵ੍ਰਣਵਰ੍ਤ੍ਮਾਰ੍ਬੁਦਾਨ੍ਯਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚਰ੍ਮਕੀਲੋਸ੍ਥਿਮਾਂਸਗਮ੍ ||੩|| ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਜਤੁਮਣਿਰ੍ਮਾਂਸਸਙ੍ਘਾਤੋ ਗਲਸ਼ੁਣ੍ਡਿਕਾ | ਸ੍ਨਾਯੁਮਾਂਸਸਿਰਾਕੋਥੋ ਵਲ੍ਮੀਕਂ ਸ਼ਤਪੋਨਕਃ ||੪|| ਅਧ੍ਰੁਸਸ਼੍ਚੋਪਦਂਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਮਾਂਸਕਨ੍ਦ੍ਯਧਿਮਾਂਸਕਃ |੫|
View original
अथातोऽष्टविधशस्त्रकर्मीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२|| छेद्या भगन्दरा ग्रन्थिः श्लैष्मिकस्तिलकालकः | व्रणवर्त्मार्बुदान्यर्शश्चर्मकीलोऽस्थिमांसगम् ||३|| शल्यं जतुमणिर्मांससङ्घातो गलशुण्डिका | स्नायुमांससिराकोथो वल्मीकं शतपोनकः ||४|| अध्रुषश्चोपदंशाश्च मांसकन्द्यधिमांसकः |५|
Meaning of the śloka
Now the chapter on the eight kinds of surgical procedure will be explained, as taught by Bhagavan Dhanvantari. Conditions designated for excision include bhagandara, granthi, a kapha-origin tilakalaka, wound margins, arbuda, arshas, carmakila involving bone or flesh, a foreign body, jatumanimamsasanghata, galashundika, putrefaction of ligaments, flesh or vessels, valmika, shataponaka, adhrusha, upadamsha, mamsakandi and adhimamsaka.
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਂ ਛੇਦ੍ਯਕਰ੍ਮਣ ਏਵ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਤ੍ਵਾਤ੍ਤਦ੍ਭੇਦਮੇਵ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ- ਛੇਦ੍ਯਾ ਭਗਨ੍ਦਰਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਃ ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕ ਇਤਿ ਆਮੋ ਨ ਤੁ ਪਕ੍ਵਃ| ਤਿਲਕਾਲਕ ਇਤਿ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਪਰਿਪਠਿਤਃ; ਨ ਤੁ ਸ਼ੂਕਦੋਸੋਕ੍ਤਃ, ਤਸ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍| ਵ੍ਰਣਵਰ੍ਤ੍ਮੇਤਿ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨੋ ਵ੍ਰਣੌਸ੍ਠਃ| ਅਰ੍ਬੁਦਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ| ਅਰ੍ਸ਼ੋ ਵਾਤਿਕਂ ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕਂ ਚ| ਚਰ੍ਮਕੀਲ ਇਤਿ ਗੁਦਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਵਰ੍ਤੀ ਮਾਂਸਾਙ੍ਕੁਰਃ| ਸ੍ਨਾਯ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਸਹ ਕੋਥਸ਼ਬ੍ਦਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ, ਕੋਥਃ ਪੂਤੀਭਾਵਃ| ਸ਼ਤਪੋਨਕ ਇਤਿ ਸ਼ੂਕਦੋਸਪਠਿਤਃ; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ “ਭਗਨ੍ਦਰਗ੍ਰਹਣੇਨਾਪ੍ਯੁਪਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਤਪੋਨਕਸ੍ਯ ਪੁਨਰੁਪਾਦਾਨਮਤ੍ਯਨ੍ਤਚ੍ਛੇਦਨਾਰ੍ਥਮ੍, ਅਨਨ੍ਯਪ੍ਰਤੀਕਾਰਤ੍ਵਾਤ੍”||੧-੪||
Meaning of the commentary
Because excision was previously introduced, its particular indications are listed first. The kapha granthi intended here is unripe, not already suppurated. Tilakalaka is the condition listed among minor diseases, not the condition bearing that name among disorders of the penis, which is considered incurable. Vranavartman means a moist wound lip or margin. All varieties of arbuda are included. The arshas intended are the vata and kapha types. Carmakila is a fleshy projection beside the anus. Kotha, meaning putrefaction, applies separately to ligament, flesh and vessel. Shataponaka is listed among disorders of the penis. Others say it is named again despite already being included under bhagandara to prescribe complete excision, since no other remedy applies.
Key terms
- chedya
- A condition designated for excision, the first of the eight operative categories.