ಅಕ್ಷಿದನ್ತನಾಸಾಪಾಙ್ಗಶ್ರೋತ್ರನಾಭಿಜಠರಸೇವನೀನಿತಮ್ಬಪಾರ್ಶ್ವಕುಕ್ಷಿವಕ್ಷಃಕಕ್ಷಾಸ್ತನಸನ್ಧಿಭಾಗಗತಾಃ ಸಫೇನಪೂಯರಕ್ತಾನಿಲವಾಹಿನೋಽನ್ತಃಶಲ್ಯಾಶ್ಚ ದುಶ್ಚಿಕಿತ್ಸ್ಯಾಃ; ಅಧೋಭಾಗಾಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಭಾಗನಿರ್ವಾಹಿಣೋ , ರೋಮಾನ್ತೋಪನಖಮರ್ಮಜಙ್ಘಾಸ್ಥಿಸಂಶ್ರಿತಾಶ್ಚ, ಭಗನ್ದರಮಪಿ ಚಾನ್ತರ್ಮುಖಂ ಸೇವನೀಕುಟಕಾಸ್ಥಿಸಂಶ್ರಿತಮ್ ||೬|| ಕುಷ್ಠಿನಾಂ ವಿಷಜುಷ್ಟಾನಾಂ ಶೋಷಿಣಾಂ ಮಧುಮೇಹಿನಾಮ್ | ವ್ರಣಾಃ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ ಯೇಷಾಂ ಚಾಪಿ ವ್ರಣೇ ವ್ರಣಾಃ ||೭||
View original
अक्षिदन्तनासापाङ्गश्रोत्रनाभिजठरसेवनीनितम्बपार्श्वकुक्षिवक्षःकक्षास्तनसन्धिभागगताः सफेनपूयरक्तानिलवाहिनोऽन्तःशल्याश्च दुश्चिकित्स्याः; अधोभागाश्चोर्ध्वभागनिर्वाहिणो , रोमान्तोपनखमर्मजङ्घास्थिसंश्रिताश्च, भगन्दरमपि चान्तर्मुखं सेवनीकुटकास्थिसंश्रितम् ||६|| कुष्ठिनां विषजुष्टानां शोषिणां मधुमेहिनाम् | व्रणाः कृच्छ्रेण सिध्यन्ति येषां चापि व्रणे व्रणाः ||७||
Meaning of the śloka
Wounds involving the eye, tooth, nose, outer corner of the eye, ear, navel, digestive region, perineal seam, hip, flank, abdomen, chest, armpit, breast or joint are difficult to treat. So are wounds carrying frothy pus, blood or air, wounds containing a foreign body, lower-body wounds that drain upward, wounds at the hairline or near a nail, wounds at vital points, wounds involving the lower-leg bone, and fistula-in-ano with an internal opening or involving the perineal seam and pelvic bone. Wounds heal with difficulty in people affected by kushtha, chronic poison, wasting, or madhumeha, and when new wounds arise within an existing wound.
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ಸಾಧ್ಯಭೇದಾನ್ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಾನ್ ದರ್ಶಯನ್ನಾಹ- ಅಕ್ಷಿದನ್ತನಾಸೇತ್ಯಾದಿ| ಅಪಾಙ್ಗೋ ಭ್ರೂಪುಚ್ಛಾನ್ತಃ| ನಿತಮ್ಬಃ ಕಟೇಃ ಪಶ್ಚಾದ್ಭಾಗಃ| ವಕ್ಷ ಉರಃ, ಸನ್ಧಿಭಾಗಃ ಸನ್ಧಿಪ್ರದೇಶಃ| ವಾಹಿಶಬ್ದಃ ಸಫೇನಪೂಯಾದಿಭಿಃ ಸಹ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಅನ್ತಃಶಲ್ಯಾ ಆಭ್ಯನ್ತರಶಲ್ಯಾಃ| ಅಧೋಭಾಗಾಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಭಾಗನಿರ್ವಾಹಿಣ ಇತಿ ಅಧೋಭಾಗಗತಾ ಯೇ ವ್ರಣಾಸ್ತೇ ಯದೋರ್ಧ್ವಮುಖಾ ಭವನ್ತಿ ತದೋರ್ಧ್ವಭಾಗನಿರ್ವಾಹಿಣ ಉಚ್ಯನ್ತೇ| ರೋಮಾನ್ತೋಪನಖೇತ್ಯಾದಿ ರೋಮಾನ್ತಃ ಕೇಶಾನ್ತಃ, ಉಪನಖಂ ನಖಸಮೀಪಂ, ಜಙ್ಘಾಸ್ಥಿ ಗುಲ್ಫಜಾನ್ವನ್ತರಾಸ್ಥಿ| ಭಗನ್ದರಮಪಿ ಚಾನ್ತರ್ಮುಖಮಿತಿ ಗುದೇ ಅಭ್ಯನ್ತರಂ ಮುಖಂ ಯಸ್ಯೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಸೇವನೀಕುಟಕಾಸ್ಥಿಸಂಶ್ರಿತಂ ‘ಭಗನ್ದರಮ್’ ಇತಿ ಶೇಷಃ, ಕುಟಕಾಸ್ಥಿ ಶ್ರೋಣಿಕಾಣ್ಡಾಸ್ಥಿ, ‘ಮಯೂರಾಸ್ಥಿ’ ಇತಿ ಲೋಕೋ ಬ್ರೂತೇ| ಅನ್ಯೇ ತು ‘ಕುಟಕಾಸ್ಥಿಸಂಶ್ರಿತಂ’ ಇತ್ಯತ್ರ ‘ಉಪಸ್ಥಸಂಶ್ರಿತಂ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ; ತೇಷಾಂ ಮತೇ ಉಪಸ್ಥೋ ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗಃ| ವಿಷಜುಷ್ಟಾನಾಮಿತಿ ದೂಷೀವಿಷಜುಷ್ಟಾನಾಂ ಪುರುಷಾಣಾಂ ಯೇ ವ್ರಣಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||೬-೭||
Meaning of the commentary
Apanga is the outer end of the eyebrow. Nitamba is the posterior hip, vakshas the chest, and sandhibhaga a joint region. The term carrying applies separately to froth, pus, blood and air. Antahshalya means a foreign body lodged within. A lower-region wound is called upward-draining when its opening faces upward. Romanta is the hair margin, upanakha the area near a nail, and janghasthi the bone between ankle and knee. The internal opening of bhagandara lies within the anal region. Kutakasthi is identified as part of the pelvic bone and is locally called mayurasthi. Others read involvement of the urinary passage instead of involvement of kutakasthi. Vishajushta refers specifically to a person affected by residual or chronic poison.
Key terms
- dushcikitsya
- Difficult to treat because of wound site, drainage, retained foreign body or associated condition.
- antaHshalya (antahshalya)
- A foreign body retained within a wound.
- bhagandara
- Fistula-in-ano, here especially difficult when internally opening or involving specified adjacent structures.