தத்ர ஸமாஸேநாநவபத்தஶல்யோத்தரணார்தஂ பஞ்சதஶ ஹேதூந் வக்ஷ்யாமஃ | தத்யதா- ஸ்வபாவஃ, பாசநஂ, பேதநஂ, தாரணஂ, பீடநஂ, ப்ரமார்ஜநஂ, நிர்த்மாபநஂ, வமநஂ, விரேசநஂ, ப்ரக்ஷாலநஂ, ப்ரதிமர்ஶஃ, ப்ரவாஹணம், ஆசூஷணம், அயஸ்காந்தோ, ஹர்ஷஶ்சேதி ||௪||
View original
तत्र समासेनानवबद्धशल्योद्धरणार्थं पञ्चदश हेतून् वक्ष्यामः | तद्यथा- स्वभावः, पाचनं, भेदनं, दारणं, पीडनं, प्रमार्जनं, निर्ध्मापनं, वमनं, विरेचनं, प्रक्षालनं, प्रतिमर्शः, प्रवाहणम्, आचूषणम्, अयस्कान्तो, हर्षश्चेति ||४||
Meaning of the śloka
Fifteen means for removing a foreign body that is not firmly lodged are stated in summary: natural action, maturation, incision, splitting, pressure, wiping, expulsion by blowing, emesis, purgation, washing, rubbing, bearing down, suction, a magnet, and joy.
🔊 Audio coming soon
Show commentary
தத்ராநவபத்தஸ்யைவ ப்ரதமமங்கீகதஸ்ய பரிஸங்க்யாய ஹேதூந் பரிஹரணே தர்ஶயந்நாஹ- தத்ரேத்யாதி| தத்ரேதி தயோர்மத்யே| ஸ்வபாவஃ ப்ரகதிஃ; பாசநமிதி அபக்வஶல்யஸ்ய பாசநத்ரவ்யைஃ பாகவிதாநஂ; பேதநமிதி வத்திபத்ராதிபிஃ ஶஸ்த்ரைஃ ஸ்போடநஂ; தாரணமிதி சிரபில்வாதிபிர்மிஶ்ரகோக்தைரௌஷதைர்விதாரணஂ; பீடநமிதி ‘த்ரவ்யாணாஂ பிச்சிலாநாஂ’(ஸூ. அ.௩௭) இத்யாதிமிஶ்ரகோக்தைர்த்ரவ்யைஃ கத்வா பீட்யதே யத்; ப்ரமார்ஜநமிதி பாலவஸ்த்ராபிஃ ப்ரோஞ்சநஂ; நிர்த்மாபநமிதி ப்ரதமநம், ஏததுக்தஂ பவதி பிப்பலீகட்பலாதிசூர்ணஸ்ய நாட்யா நாஸாந்தஃப்ராபணஂ; ப்ரதிமர்ஶஃ அங்குல்யாதிகர்ஷணஂ; ப்ரவாஹணஂ வி(நி)குந்தநம்; ஆசூஷணஂ முகஶங்கைஃ கத்வா யச்சூஷ்யதே; அயஸ்காந்தஃ பாஷாணவிஶேஷஃ, யத்யப்யயஸ்காந்த இதி ஸாமாந்யேநோபாத்தஸ்ததாऽப்யத்ர கர்ஷகோ க்ராஹ்யஃ; ஹர்ஷஸ்துஷ்டிஃ||௪||
Meaning of the commentary
Natural action means the body's own process. Maturation uses ripening substances for an unripe embedded object. Incision opens it with instruments such as the vriddhipatra, while splitting uses medicines such as cirabilva described in the Mishraka section. Pressure employs the specified slimy substances. Wiping is done with hair, cloth or similar material. Nirdhmapana is blowing medicinal powder such as pippali or katphala through a tube into the nose. Pratimarsha is rubbing with a finger or similar means. Pravahana is bearing down or straining, with a variant form of the term in the commentary. Suction is performed with the mouth or a horn. Ayaskanta here specifically means an attracting magnetic stone. Harsha means joy or delight.
Key terms
- anavabaddhashalyoddharaNa (anavabaddhashalyoddharana)
- Removal of a foreign body that is not firmly lodged.
- ayaskAnta (ayaskanta)
- An attracting magnetic stone included among the removal means.