తత్ర, పుష్పఫలాలాబూకాలిందకత్రపుసై(సో)ర్వారుకర్కారుకప్రభృతిషు ఛేద్యవిశేషాన్ దర్శయేత్, ఉత్కర్తనాపకర్తనాని చోపదిశేత్; దృతిబస్తిప్రసేవకప్రభృతిషూదకపంకపూర్ణేషు భేద్యయోగ్యాం; సరోమ్ణి చర్మణ్యాతతే లేఖ్యస్య; మృతపశుసిరాసూత్పలనాలేషు చ వేధ్యస్య; ఘుణోపహతకాష్ఠవేణునలనాలీశుష్కాలాబూముఖేష్వేష్యస్య; పనసబింబీబిల్వఫలమజ్జమృతపశుదంతేష్వాహార్యస్య; మధూచ్ఛిష్టోపలిప్తే శాల్మలీఫలకే విస్రావ్యస్య; సూక్ష్మఘనవస్త్రాంతయోర్మృదుచర్మాంతయోశ్చ సీవ్యస్య; పుస్తమయపురుషాంగప్రత్యంగవిశేషేషు బంధనయోగ్యాం; మృదుషు మాంసఖండేష్వగ్నిక్షారయోగ్యాం; మృదుచర్మమాంసపేశీషూత్పలనాలేషు చ కర్ణసంధిబంధయోగ్యాం; ఉదకపూర్ణఘటపార్శ్వస్రోతస్యలాబూముఖాదిషు చ నేత్రప్రణిధానబస్తివ్రణబస్తిపీడనయోగ్యామితి ||4||
View original
तत्र, पुष्पफलालाबूकालिन्दकत्रपुसै(सो)र्वारुकर्कारुकप्रभृतिषु छेद्यविशेषान् दर्शयेत्, उत्कर्तनापकर्तनानि चोपदिशेत्; दृतिबस्तिप्रसेवकप्रभृतिषूदकपङ्कपूर्णेषु भेद्ययोग्यां; सरोम्णि चर्मण्यातते लेख्यस्य; मृतपशुसिरासूत्पलनालेषु च वेध्यस्य; घुणोपहतकाष्ठवेणुनलनालीशुष्कालाबूमुखेष्वेष्यस्य; पनसबिम्बीबिल्वफलमज्जमृतपशुदन्तेष्वाहार्यस्य; मधूच्छिष्टोपलिप्ते शाल्मलीफलके विस्राव्यस्य; सूक्ष्मघनवस्त्रान्तयोर्मृदुचर्मान्तयोश्च सीव्यस्य; पुस्तमयपुरुषाङ्गप्रत्यङ्गविशेषेषु बन्धनयोग्यां; मृदुषु मांसखण्डेष्वग्निक्षारयोग्यां; मृदुचर्ममांसपेशीषूत्पलनालेषु च कर्णसन्धिबन्धयोग्याम्; उदकपूर्णघटपार्श्वस्रोतस्यलाबूमुखादिषु च नेत्रप्रणिधानबस्तिव्रणबस्तिपीडनयोग्यामिति ||४||
Meaning of the śloka
For practical training, the teacher should demonstrate different forms of cutting on pushpaphala, alabu, kalindaka, trapusa, ervaru, karkaruka and similar fruits, and teach upward and downward cutting. Practice in opening is assigned to leather pouches, bladders and leather bags filled with water and mud; scraping to a stretched hide with its hair; and puncturing to the sira of dead animals and lotus stalks. Probing is practised in worm-eaten wood, bamboo, hollow reeds and the openings of dried gourds. Extraction is practised in the pulp of panasa, bimbi and bilva fruits and on the teeth of dead animals. Draining is practised on a shalmali board coated with beeswax. Suturing is practised on the edges of fine and thick cloth and soft hide. Bandaging is practised on the different major and minor parts of a model human figure. Agni and kshara procedures are practised on soft pieces of flesh. Joining and binding the ear is practised on soft hide, strips of flesh and lotus stalks. Inserting a nozzle and compressing a basti or wound-basti apparatus are practised at an opening in the side of a water-filled pot and at gourd openings and similar objects.
🔊 Audio coming soon
Show commentary
శల్యతంత్రస్య ఛేద్యాదికర్మప్రాధాన్యాత్ ప్రాక్ ఛేద్యాదియోగ్యాముపదర్శయన్నాహ- తత్ర పుష్పఫలేత్యాది| పుష్పఫలం కూష్మాండః, కాలిందకో జోన్నాలః కూష్మాండభేదః, త్రపుసాదయః కర్కటీభేదాః, ప్రభృతిగ్రహణాచ్ఛీర్ణవృంతాదీనాం గ్రహణం| ఛేద్యవిశేషానితి గోతీర్థార్ధలాంగలకప్రభృతీన్| ఉత్కర్తనం ఊర్ధ్వకర్తనం, అపరకర్తనం అధశ్ఛేదః| దృతిబస్తీత్యాది దృతిః చర్మపుటకం , బస్తిః మూత్రపుటకం, ప్రసేవకః చర్మఖల్లపుటః , ఉదకపంకమితి ఉదకమిశ్రః పంకః ఉదకపంకః| సరోమ్ణీత్యాది| ఆతతే ప్రసారితే| మృతపశుసిరాస్వితి మృతాః పశవోఽజాదయస్తేషాం సిరాసు| పనసేత్యాది పనసో బహిఃకంటకీ మహాఫలః ‘కటహల’ ఇతి లోకే; పనసాదీనాం ఫలాని తేషాం మజ్జా| మధూచ్ఛిష్టేత్యాది మధూచ్ఛిష్టం మధుసిక్థకం| శాల్మలీఫలకే శాల్మలీపట్టకే| పుస్తమయేత్యాది పుస్తమయః పురుషో వస్త్రాదిరచితో మనుష్యః| మృదుచర్మేత్యాది మాంసపేశీ మాంసవర్తిః| ఉదకేత్యాది| నేత్రప్రణిధానం నేత్రప్రవేశనం, బస్తివ్రణబస్తిపీడనం చ, అనయోర్యోగ్యాం కారయేత్; క్వ కారయేత్? ఉదకపూర్ణఘటపార్శ్వస్రోతసి; న కేవలం జలపూర్ణఘటపార్శ్వచ్ఛిద్రే అలాబూముఖాదిషు చేత్యర్థః||4||
Meaning of the commentary
Because procedures such as cutting are central to Shalyatantra, the text first describes practice for them. Pushpaphala is kushmanda; kalindaka is jonnala, a variety of kushmanda; and trapusa and the following fruits are varieties of karkati. 'And similar things' also includes such objects as withered stalks. The forms of cutting include gotirtha, ardhalangalaka and related patterns. Utkartana means cutting upward, and the contrasting term means cutting downward. Driti is a leather pouch, basti a urinary bladder, and prasevaka a leather bag; udakapanka is mud mixed with water. Atata means spread out or stretched. The dead animals whose sira are used include goats and similar animals. Panasa is the large fruit with external prickles, locally called katahala; the reference to fruit pulp applies to panasa and the other named fruits. Madhuchchhishta is beeswax, and the shalmali phalaka is a board of that wood. The model human is made from cloth and similar materials. Mamsapeshi means a strip or roll of flesh. Netrapranidhana means inserting the nozzle. Both nozzle insertion and compression of the basti and wound-basti apparatus are to be practised not only at a side opening of a water-filled pot but also at gourd openings and similar objects.
Key terms
- yogyA (yogyā)
- Practical training using the substitute materials specified in the passage.
- utkartanam
- Cutting upward.
- pustamayaH puruShaH (pustamayaḥ puruṣaḥ)
- A model human figure made from cloth or similar materials for practice.
- netrapraNidhAnaM (netrapraṇidhānam)
- Inserting a nozzle in the described practice apparatus.
- madhUcchiShTaM (madhūcchiṣṭam)
- Beeswax, used to coat a board for practice.